choroby infekcyjne roślin i ich objawy

II. Choroby infekcyjne i ich objawy
Choroby infekcyjne roślin i ich objawy

Choroby infekcyjne nie tylko oszpecają rośliny ozdobne, ale prowadzą do ich zamierania. Roślina, na której się rozwijają, wygląda nieestetycznie. Objawy widać na pędach, liściach, igłach, kwiatach, a także na korzeniach. Ta sama choroba inaczej wygląda w stadium początkowym i w końcowym.

Czynników wywołujących choroby roślin jest bardzo dużo. Należą do nich mikoplazmy i wirusy, bakterie oraz grzyby.

Mikoplazmy i wirusy są mniej groźne dla roślin w naszym ogrodzie, gdyż eliminuje się je na etapie produkcji materiału roślinnego.

Chorób bakteryjnych nie ma wiele, a wykryte we wczesnym stadium są łatwe do zwalczenia.

Największe zagrożenie stwarzają grzyby, które powodują ok. 85% chorób roślin ozdobnych. Przy korzystnych warunkach do rozwoju mogą zniszczyć całe uprawy.
Najczęściej występujące objawy chorób infekcyjnych to:

  • więdnięcie,
  • różnego rodzaju plamistości liści,
  • dziurkowatości liści,
  • zmiany zabarwienia liści,
  • zniekształcenia liści,
  • skarłowacenie roślin,
  • naroślą,
  • zrakowacenia,
  • wycieki śluzu,
  • gumoza.

1. Choroby bakteryjne
Choroby bakteryjne najczęściej są powodowane przez bakterie Pseudomonas spp., Erwinia spp. i Xanthomonas spp.

Jak chronić rośliny przed chorobami bakteryjnymi

  • Zamierające rośliny i opadające liś­cie należy niszczyć, by nie rozprzestrzeniać choroby.
  • Chorobom bakteryjnym zapobiega opryskiwanie Bioseptem 33 SL, Miedzianem 50 WP, Biochikolem 020 PC i Biochikolem-Kal.

Na drzewach i krzewach opryskiwanie wykonujemy w okresie kwitnienia. Szczególnie ważne są opryskiwania po gradobiciach. Z drzew i krzewów wycinamy (i palimy) różnego typu zrakowacenia. Miejsce po wycięciu czyścimy aż do zdrowego drewna, a ranę zasmarowujemy pastą Funaben EKO. Narzędzia użyte do cięcia trzeba zdezynfekować np. denaturatem. Z porażonych korzeni wycinamy te, na których są naroślą. Zdrowe korzenie zanurzamy w roztworze Miedzianu 50 WP lub mieszamy preparat z gliną i tą papką je smarujemy. Przed siewem nasiona powinno się zaprawiać w zaprawach nasiennych (Zaprawa Nasienna T, Zaprawa Oxafun).

Nie należy sadzić cebul, kłączy i karp z objawami zgnilizn. Przed posadzeniem części podziemne moczymy w preparacie Miedzian 50 WP lub Biosept 33 SL. Unikamy przenawożenia azotem.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Rozwojowi chorób bakteryjnych sprzyjają wysokie temperatury i długotrwale opady.
  • Zamieranie całych roślin cebulowych wywołane jest mokrą zgnilizną. Początkowo liście żółkną od wierzchołka. Następnie zamierają całe rośliny i gniją cebule. Przekrojona cebula jest szklista, żółta i cuchnąca. Przy naciśnięciu pojawia się żółty śluz.
  • Pierwszym objawem plamistości liści są jasne, tłuste, przeświecające, okrągłe lub nieregularne plamy. Podczas wilgotnej pogody wokół plam widać krople mętnej cieczy. W czasie suszy plamy stają się brunatne, szare, stopniowo wysychają i się wykruszają.

2. Choroby grzybowe
Wybrano te choroby, które można rozpoznać po charakterystycznych objawach. Będą to: szara pleśń, mączniaki rzekome, mączniaki prawdziwe, plamistości liści, plamistości igieł, rdze, zniekształcenia liści, zamieranie roślin, nekrozy na pędach, zrakowacenia oraz najczęściej występujące owocniki chorobotwórczych grzybów i grzyby sadzaki. Diagnozując problem, należy pamiętać, że ta sama choroba może porażać różne części rośliny i powodować inne objawy. Ponadto zmiany chorobowe często występują w różnym nasileniu. Objawy mogą się też różnić w zależności od gatunku porażonej rośliny.

a. Szara pleśń

Szarą pleśń wywołuje grzyb Botrytis spp. Występuje na większości roślin uprawianych w ogrodzie. Może atakować je we wszystkich fazach wzrostu.

Jak chronić rośliny przed szarą pleśnią

  • Pędy bylin świeżo wyrastające z ziemi podlewamy preparatami: Biosept 33 SL, Rovral Flo 255 SC, Topsin M 500 SC, Kaptan Zawiesinowy 50 WP lub Teldor 500 SC. Rośliny w czasie wzrostu także opryskujemy jednym z wyżej wymienionych preparatów. Za­mierające części roślin usuwamy i palimy.
  • Krzewy opryskujemy, zwłaszcza w okresie długotrwałych opadów 2-3 razy co 7-10 dni wyżej wy­mienionymi preparatami. Usuwamy i palimy chore części roślin i przekwitłe kwiaty.
  • Rośliny cebulowe przed sadzeniem zaprawiamy preparatem Biosept 33 SL lub Biochikol 020 PC. Wczesną wiosną młode pędy opryskujemy co 7-10 dni preparatami do podlewania. Preparaty stosujemy na przemian.
  • Rośliny przenawożone azotem są bardziej podatne na porażenie.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Zamieranie pąków różaneczników może być wywołane szarą pleśnią lub żerowaniem roztoczy. Przy szarej pleśni brunatnieją pąki i widoczny jest na nich szary, pylący nalot. Choroba atakuje rośliny posadzone zbyt gęsto i w mało przewiewnym miejscu.
  • Żerowanie roztoczy powoduje powstawanie na liściu drobnych żółtych plam; na spodzie liści widać rdzawienia.
  • Objawami porażenia peonii są więdnięcie i opadanie młodych pędów oraz zamieranie starszych łodyg tuż przy ziemi. Gnijące miejsca pokrywa pylący nalot. Porażane kwiaty mają płatki zlepione i brunatne.

b. Mączniak prawdziwy

Mączysty nalot na liściach wywołują mączniaki prawdziwe należące do rodzajów: Sphacrotheca spp., Podosphaera spp., Erysiphe spp., Mkrosphaera spp., Uncinula spp., Phyllacłinia spp. i Leveillula spp.

Jak chronić rośliny przed mączniakiem prawdziwym

  • Należy wykonywać opryskiwanie profilaktyczne jeszcze przed wystąpieniem objawów choroby, czyli na przełomie maja i czerwca, lub po zauważeniu pierwszych objawów 2-3 razy co 7 dni naprzemiennie preparatami: Biosept 33 SL, Baymat Ultra AE, Biochikol 020 PC, Bravo 500 SC, Discus 500 WG, Gwarant 500 SC, Topsin M 500 SC lub Score 250 SC.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Mączniak prawdziwy atakuje rośliny przez cały okres wegetacji.
  • Występuje na roślinach jednorocznych, bylinach oraz krzewach i drzewach liściastych. Często pojawia się na berberysach, różach, klonach i mahonii. Silnemu porażeniu ulegają rośliny jednoroczne i byliny, w szczególności astry, płomyki i ostróżki.
  • Rozwojowi choroby sprzyjają dość suche powietrze, duże wahania temperatury pomiędzy dniem a nocą oraz przenawożenie azotem.

c. Mączniak rzekomy

Mączniaka rzekomego wywołują głównie grzyby Brenna spp. i Peronospora spp.

Jak chronić rośliny przed mączniakiem rzekomym

  • Rozwojowi choroby sprzyjają opady. Przy podlewaniu nie zwilżamy liści. Usuwamy chore części roślin. Po zauważeniu pierwszych objawów choroby opryskujemy roślinę jednym z preparatów: Biosept 33 SL, Dithane NeoTec 75 WG, Miedzian 50 WP, Previcur Energy 840 SL, Tanos 50 WP. Zabieg powtarzamy 2-3 razy co 7-10 dni. W okresie intensywnych opadów zwiększamy liczbę opryskiwali. Preparaty stosujemy na przemian. Podczas suszy nie opryskujemy roślin.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Nalot na dolnej stronie liści pojawia się tylko przy wysokiej wilgotności powietrza.
  • Mączniak rzekomy oprócz róży często atakuje lwią paszczę, bratki, groszek pachnący, pierwiosnki i lewkonię.
  • Na młodych liściach pojawiają się początkowo małe, jasnożółte plamy, które w zależności od gatunku rośliny zmieniają kolor na ciemnoczerwony lub brązowy. Na spodzie liści pod plamami występuje bardzo delikatny nalot. Zauważymy go, gdy odwrócony liść będziemy oglądać pod światło. Plamy na porażonych płatkach kwiatów są czerwone. Podobne plamy występują na porażonych młodych pędach.

d. Sadzaki

Grzyby te rozwijają się najczęściej na wydzielinach produkowanych przez mszyce, miodownice i tarczniki.

Jak chronić rośliny przed sadzakami

  • Jeśli będziemy zwalczali mszyce, czerwce i miodówki, grzyby nie będą miały korzystnych warunków do rozwoju.

e. Plamistości liści i owoców

Plamistości liści wywoływane są przez grzyby np. Septoria spp. (septoriozy), Altertiaria spp. (altemariozy), Diplocarpon spp., Phoma spp., Collctotrichum spp., Phyllosticta spp. Występują na roślinach jednorocznych, bylinach, krzewach i drzewach liściastych.

Jak chronić rośliny przed plamistościami

  • Róże opryskujemy tuż po wystąpieniu pierwszych objawów czarnej plamistości (zwłaszcza podczas długotrwałych opadów), 4-5 razy co 10 dni, stosując na przemian preparaty: Biochicol 020 PC, Biosept 33 SL, Bravo 500 SC, Discus 500 WG, Dithane NeoTec 75 WG, Gwarant 500 SC, Score 250 SC, Topsin M 500 SC.
  • Czarną plamistość liści klonu zwalczamy inaczej niż czarną plamistość róży. Zapobiegawcze opryskiwanie należy wykonać w okresie rozwijania się liści. Kolejne zabiegi przeprowadzamy co 10-14 dni. Stosujemy preparaty na przemian. Po wystąpieniu plam zwalczanie choroby jest nieskuteczne.
  • Wiosną, gdy jest wilgotno, wykonujemy na przemian trzy opryskiwania co 7-10 dni jednym z prepa­ratów: Baymat Ultra AE, Biosept 33 SL, Bravo 500 SC, Discus 500 WG, Dithane NeoTec 75 WG, Gwarant 500 SC, Kaptan Zawiesinowy 50 WP, Rovral Flo 255 SC, Score 250 SC lub Topsin M 500 SC.
  • Opryskiwania należy powtarzać latem w okresie występowania intensywnych opadów.
  • Zabiegi można wykonywać profilaktycznie przed wystąpieniem objawów choroby lub po zauważeniu pierwszych zmian (plam) na liściach.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Rozwojowi plamistości liści sprzyjają: opady, nadmierne zagęszczenie roślin, niedostateczne oświetlenie, a także przenawożenie azotem i sadzenie roślin w miejscach mało przewiewnych. Atakują one także rośliny źle odżywione i przemarznięte.
  • Gdy jest gorąco, zabiegi ochronne wykonujemy przed zmierzchem. Kwitnące rośliny opryskujemy wieczorem, po zakończeniu lotu pszczół.
  • Do opryskiwania roślin pokrytych woskowym nalotem używamy roztworu z dodatkiem środka zwilżającego, np. szarego mydła.

f. Plamistość igieł

Większość plamistości igieł wywołują grzyby Lophodermium spp.

Jak chronić iglaki przed plamistościami

  • Plamistość łusek żywotnika zwalczymy, opryskując chore rośliny 2-3 razy co 7-10 dni jednym z pre­paratów: Biosept 33 SL, Bravo 500 SC, Discus 500 WG, Gwarant 500 SC lub Topsin M 500 SC.
  • Objawy porażenia osutką, czyli opadanie igieł, występują po kilku miesiącach od momentu zakażenia, więc zabiegi profilaktycznie robimy wiosną. Latem i wczesną jesienią stosujemy na przemian co 10-14 cmi preparaty: Dithane Neo Tec 75 WG i Topsin M 500 SC. Podlewamy nimi także opadłe igły (dawka 5 l/m2).

g. Rdza

Rdze wywołują grzyby Uromyces spp., Puccinia spp. i Phragmidium spp.

Jak chronić rośliny przed rdzą

  • Przy łagodnym przebiegu choroby wycinamy porażone pędy.
  • Nie sadzimy jałowca w pobliżu głogu, gruszy i jarzębiny (żywiciele pośredni), gdyż rdza może przejść cały cykl rozwojowy.
  • Ochroną obejmujemy wszystkie rośliny przez całe lato aż do jesieni.
  • Zabiegi wykonujemy 3-4 razy co 7-10 dni, stosując na przemian preparaty: Baymat Ultra AE, Biosept 33 SL, Dithane NeoTec 75 WG lub Score 250 SC.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Rdze dzielimy na: jednodomowe -żyją tylko na jednym gatunku; występują na wierzbach, jeżynach, mahonii, różach, barwinku oraz wielu kwiatach jednorocznych i bylinach; dwudomowe – potrzebują dwóch żywicieli do przejścia całego cyklu rozwojowego; występują na gruszach, jałowcach, porzeczce, sosnach pięcio igielnych, berberysach i trawach wraz ze zbożami.
  • W kwietniu lub maju obserwujemy na gałązkach jałowca nabrzmienia z galaretowatym, pomarańczowym wyciekiem. Jest to rdza dwudomowa, która latem poraża liście głogu, gruszy i jarzębiny. Na liściach występują żółte plamy.
  • Rdze często atakują krzewy róż, barwinek, dzwonki, fiołki, łubiny, piwonie, malwy i złocienie.
  • Rozwojowi rdzy sprzyjają nadmierne nawożenie azotem i nieodpowiednie stanowisko. Występująca na początku lata susza hamuje rozwój choroby.

h. Zniekształcenia liści

Na roślinach ozdobnych zniekształcenia mogą wywołać różne grzyby, np. Exobasidium spp.

Jak chronić rośliny przed zniekształceniami liści

  • Liście z naroślami usuwamy. Opadłe liście należy zgrabić i spalić.
  • Chore krzewy opryskujemy preparatem Baymat Ultra AE lub Dithane NeoTec 75 WG. Zabieg można powtórzyć po 7-10 dniach.

i. Nekrozy

– plamy na pędach zazwyczaj są spowodowane zakażeniem ran po cięciu przez kilka gatunków grzybów (np. Valsa spp., Nectria spp.) lub przez choroby powodujące zamieranie pędów, np. Diplodia spp., Colletotrichum spp.

Jak chronić rośliny przed nekrozami

  • Chore pędy odcinamy kilka centymetrów poniżej nekrozy. Grubsze pędy smarujemy preparatem Funaben EKO, a całe rośliny opryskujemy 2-3 razy co 7-10 dni na przemian Rovralem Flo 255 SC i Topsinem M 500 SC.
  • Zdrowe rośliny po każdym cięciu powinny być raz lub dwa razy opryskane wymienionymi preparatami, aby zapobiec zakażeniu.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Nekrozy na krzewach często rozwijają się od miejsca cięcia w dół pędu, jeśli rany po cięciu nie zostały zabezpieczone. Nekrozy powodują zamieranie pędów, a nawet całych krzewów.
  • Często możemy je obserwować na berberysie, dereniu, irdze, ogniku, róży, glicynii i wiciokrzewie.

i. Zamieranie części lub całych roślin

Zamieranie całych roślin może być spowodowane przez m.in. grzyby Fusarium spp., Phytophthora spp. (Fytoftoroza), a zamieranie wierzchołków pędów przez grzyby, np. Siroccocns spp., Phomopis spp.

WARTO WIEDZIEĆ

  • Więdnięcie roślin (fytoftoroza) może być wywoływane przez grzyby żyjące w glebie.
  • Często atakowane są perukowce, wiązy i klony.
  • Porażona roślina nie może pobierać wody z gleby, więdną jej gałązki i liście. Na przekroju poprzecznym pędu widać zbrunatnienie wiązek przewodzących.

Jak chronić rośliny przed zamieraniem

  • Zamierające rośliny usuwamy i palimy. Chore pojedyncze pędy wycinamy, a rany smarujemy pastą Funaben EKO. Rośliny podlewamy (dawka 5 l/m2), stosując: Biochikol 020 PC, Biosept 33 SL, Bravo 500 SC, Gwarant 500 SC, Mildex 711,9 WG lub Previcur Energy 840 SL.
  • Zamieranie pędów dalii lub całych roślin wywołane jest zgnilizną twardzikową karp. Przestrzeganie zmianowania, czyli sadzenia roślin co roku w innym miejscu, zapobiega chorobie. Zimą karpy przechowujemy w chłodnym i przewiewnym miejscu. Przed sadzeniem moczymy je w preparacie Rovral Flo 255 SC. Gdy choroba ujawni się latem, podlewamy nim chore rośliny (dawka ok. 41 roztworu na m2).

k. Zrakowacenia, zamieranie kory

Najczęściej zrakowacenia są spowodowane przez grzyby, np. Nectria spp., Coniothyrium spp.

Jak chronić rośliny przed zrakowaceniami kory

  • Chore pędy wycinamy aż do zdrowej tkanki, aby dokładnie usunąć zmiany chorobowe.
  • Rany pokrywamy preparatem Funaben EKO lub przygotowaną pastą z białej farby emulsyjnej z dodatkiem z 2 % roztworu preparatu Rovral Flo 255 SC lub Topsin M 500 SC.

Źródło: Gazeta wyborcza 24/05/2011
www gazety:  http://wyborcza.pl/0,0.html

Wpisz interesujące Cię słowo i wciśnij enter