Biostymulatory w polowej uprawie sałaty

Sałata jest rośliną o bardzo krótkim okresie wegetacji i niewielkich wymaganiach termicznych oraz pokarmowych. Nie znaczy to jednak, że klimat i warunki podłożowe zawsze sprzyjają uprawie tego warzywa.

Rośliny bez uszczerbku mogą znieść temperaturę około 0°C, ale tylko w fazie kilkuliściowych rozet i pod warunkiem, że nie wystąpiła ona bezpośrednio po posadzeniu sałaty. W prze­ciwnym razie może wystąpić efekt wernalizacji, czyli przy­spieszone przejście ze stanu wegetatywnego w generaty wny – w krótkim czasie rośliny wytwarzają pęd kwiatostanowy, za­miast tworzyć główkę. Wybijać w pęd kwiatostanowy lub źle kształtować główki rośliny mogą również w czasie suszy. Pod­czas uprawy sałaty niewskazana jest też wysoka temperatura.

NIEODPOWIEDNI PĘDOKLIMAT

Długotrwałe opady, występujące przemiennie z suszą, po­wodują skokowy przyrost liści wewnętrznych, co w przy­padku sałaty kruchej (potocznie zwanej lodową) skutkuje deformacją i pękaniem główek. Odpowiednia strategia na­wadniania (poprzez linie nawadniające) mogłaby zapobiec tym problemom. W uprawie sałat ważne jest, by gleba była utrzymywana w dobrej kulturze. Gleby bardzo zwięzłe (zwarte, zaskorupiałe lub zalane) niekorzystnie wpływają na rozwój roślin. Niedo­bór tlenu powoduje, że system korzeniowy nie funkcjonuje prawidłowo. Występuje tzw. sprzężenie zwrotne: korzenie słabo oddychają, nie pobierają wystarczających roślinie ilości wody i składników pokarmowych, nie odżywiają części nad­ziemnej, przez co zmniejszają się zdolności fotosyntetyczne i roślina produkuje za małe ilości białek oraz aminokwasów, którymi powinny być zasilane korzenie – w konsekwencji system korzeniowy jest niedożywiony. Rośliny wyglądają wówczas na „zagłodzone” – tworzące się główki są małe i bardzo ścisłe lub powstają tylko ciemnozielone rozety suge­rujące nadmierne zasolenie. A wszystko dlatego, że układ po- wietrzno-wodny w glebie (pedoklimat) jest nieprawidłowy.

ZBYT MOKRE PODŁOŻE

Wprawdzie, zgodnie z polskim ustawodawstwem, substancje stymulujące wzrost roślin i poprawiające właściwości gleby podlegają odrębnym przepisom rejestracyjnym, ale z prak­tycznego punktu widzenia trudno jest czasem rozdzielić ich spektrum działania. Wszystkie preparaty zawierające materię organiczną, jak ekstrakty z glonów i niektórych roślin wyż­szych (BioAlgeen S90, Goemar Goteo, Radifarm), wyciągi z węgla brunatnego, torfów (Solum, Rosahumus, Apol-Humus, BlackJak), niezależnie od formy wpływają na poprawę właściwości podłoża: sprawność kompleksu sorpcyjnego, strukturę, pojemność wodną, a zarazem oddziałują na rośli­nę, zaopatrując ją w związki mineralne i organiczne. Właśnie ta możliwość bezpośredniego dostarczenia korzeniom wielocukrów, aminokwasów i białek (które normalnie produko­wane są w części nadziemnej i „sprowadzane” do korzeni) zmniejsza wydatek energetyczny roślin i ułatwia ich odży­wienie nawet w mniej korzystnych warunkach.

Z drugiej strony, niektóre preparaty zalecane do popra­wy „sprawności” gleby można stosować również dolistnie (RadixCal, Apol-Humus, BlackJak). Substancje humusowe zawarte w tych produktach są skutecznie wchłaniane przez liście i tą drogą dostarczają roślinom związki organiczne, które musiałaby wytworzyć przy dużych nakładach ener­getycznych. Jeśli jednak zdecydujemy się na typowe środki dolistne, na rynku dostępne są preparaty z bioaktywnymi aminokwasami (np.Tecamin Max i grupa Agriker, aminoche- laty). Z badań wykonanych w Instytucie Ogrodnictwa (10) w Skierniewicach wynika, że chitozan (Biochikol) czy wyciąg z grejpfruta (Biosept) mają większe działanie stymulujące niż dotychczas podkreślane działanie ochronne.

Coraz częściej, jako substancje aktywizujące, wykorzy­stywane są mikroorganizmy i, choć niektórym przypisuje się raczej funkcję ochronną, to badania dowodzą, że efek­tu ich działania należy upatrywać w mechanizmie pobudzania korzeni, a nie tylko ich chronienia przed infekcja­mi. Takie rezultaty przyniosły doświadczenia wykonane w 10 w ramach projektu „Polskie szczepy Trichoderma sp. w ochronie i zagospodarowaniu odpadów organicznych” (UDA-POIG.01.03.01 -00-129/09-08), w których Trichoderma sp. na nośniku organicznym aplikowano doglebowo, przed sadzeniem roślin. Inne mikroorganizmy, których pozytywne działanie zaobserwowano w praktyce, to: Azotobacter vine- landii (Azofix) i Bacillus megaterium var. phosphaticum (Fosfix) oraz ich mieszanina z B. mucilaginosus siliceus (Biofert).

Wykorzystywane mogą być także stymulatory mineralne, o specyficznym składzie. Związki, takie jak: fosforyn potasu (Resistim), nadtlenek wodoru z jonami srebra (Huwa San TR-50), są łatwo pobierane zarówno przez liście, jak i korzenie roślin.

Warunki klimatyczne mają bardzo duże znaczenie w upra­wie sałaty. Nasz klimat określany jest wprawdzie jako umiar­kowany, ale ostatnio lepszą nazwą byłoby chyba „nieumiarkowany”. Zaskakuje nas zmienność aury praktycznie co roku (wiosny bywają słoneczne i ciepłe – tegoroczna od marca, lub wręcz „zimowe” – dwa lata temu; lata są bardzo deszczowe albo bardzo suche, zimne lub upalne, jesienie natomiast – raz bardzo „krótkie” i zimne, innym razem – „długie” i ciepłe). Dlatego warto pamiętać o różnych środkach aktywizujących rośliny oraz tych szczególnie zabezpieczających je przed gwałtownym stresem, np. Optisil, VaporGard.

ZASTOSOWANIE

W profesjonalnych mnożarkach doświetlanych zimą, chłodzo­nych latem, produkcja rozsady sałaty przebiega bezproblemo­wo i trwa 3,4 tygodnie. Wystarczy jednak, że przy optymal­nej temperaturze (16-18°C) intensywność światła jest niższa niż 5-7 tys. luksów, rośliny stają się bardzo delikatne, z mocno wydłużoną nasadą liści, co może utrudniać ogrodnikom sa­dzenie. Latem mnożarki jest trudno efektywnie schłodzić bez cieniowania (w niewielu obiektach są systemy zamgławiania), a to z kolei ogranicza dostęp światła. Skutek jest podobny jw. – rośliny rosną wprawdzie szybciej niż zimą, ale ich jakość po­zostawia wiele do życzenia. Jest to niekorzystne, zwłaszcza jeśli produkuje się rozsadę przeznaczoną do uprawy polowej, a tam często panują ekstremalne warunki wilgotnościowe, dodatkowo gleba nie zawsze jest dobrze uprawiona.

Podczas produkcji rozsady warto zastosować 0,1-pro­centowy roztwór jednego z preparatów – Goemar Goteo lub Radifarm, albo 0,2-procentowy roztwór BioAlgeenu S90 aplikowany po raz pierwszy po rozwinięciu liścieni lub zaraz po piko­waniu (przy metodzie dwuetapowej – siew do skrzynek,

Wpływ preparatu VaporGard na jakość główek sałaty w uprawie polowej w cyklu letnio-jesiennym

Kombinacje zastosowania preparatu Średnia masa główki

(g)

Przyrost masy główki (%) roślin nawadnianych (N) w stosunku do masy główki roślin nienawadnianych (0) Przyrost masy główki (%) roślin traktowanych VaporGard w stosunku do kontroli Średnica główki (cm)
Sałata masłowa
KONTROLA 568 462 123 100 100 100
VaporGard 1% – opryskiwanie rozsady 1 dzień przed sadzeniem 684 676 101 100 120 146 około 25
VaporGard 1% – opryskiwanie, 7 dni po sadzeniu 652 600 109 100 115 130
VaporGard 1% – opryskiwanie, 21 dni po sadzeniu 756 520 145 100 133 113
Sałata krucha
KONTROLA 528 409 129 100 100 100
VaporGard 1% – opryskiwanie rozsady 1 dzień przed sadzeniem 941 784 120 100 178 192 około 32
VaporGard 1% – opryskiwanie, 7 dni po sadzeniu 596 484 123 100 113 118
VaporGard 1% – opryskiwanie, 21 dni po sadzeniu 708 652 109 100 134 159

pikowanie do pierścieni, doniczek ażurowych, kostek tor­fowych itp.). Zabieg powtarzamy co tydzień, a przynajmniej raz, 7 dni przed sadzeniem.

Dzień przed sadzeniem rozsadę opryskujemy 1-procento­wym roztworem preparatu VaporGard, aby po posadzeniu roślin zmniejszyć stratę wody z liści, zanim korzenie nie zaczną pobierać jej z gleby.

Powtórne opryskiwanie tym preparatem można wykonać 7 dni po sadzeniu rozsady i/lub 7 dni przed zbiorem główek (w warunkach suszy lub przewidywanych przymrozków).

Przed sadzeniem rozsady glebę można opryskać roztwo­rem Rosahumusu lub zastosować Solum S80 albo Sofum F30. Innych preparatów najlepiej używać zaraz po posadzeniu w postaci opryskiwania roślin i gleby (dawka wody 1000 l/ha). W przeciwieństwie do nawozów dolistnych efekt „podziele­nia” dawki między roślinę i podłoże nie zmniejsza skuteczności zabiegu, pod warunkiem, że ściśle przestrzegamy zaleceń producenta opisanych w etykiecie produktu.

W trakcie uprawy zabiegi dokorzeniowe (podlewanie roz­tworem) są łatwe tylko na plantacjach nawadnianych kroplo­wo. Fertygować można regularnie – dostarczając stymulator z każdym nawadnianiem. Zabiegi dolistne są skuteczne i bez­pieczne tylko do momentu zwinięcia główki. Później mogą generować problemy – stymulować porażenie patogenami. Wyjątkiem jest zastosowanie VaporGardu jesienią w razie niebezpieczeństwa wystąpienia przymrozków, ale zabieg powinien być wykonany podczas bezchmurnej (najlepiej sło­necznej) aury (tylko wtedy preparat stworzy film pokrywa­jący równomiernie liście i nie zwiększy przy tym wilgotności między nimi).

Trzeba pamiętać, że różne gatunki, odmiany botaniczne (sałata głowiasta, czyli masłowa i krucha, sałaty – liściowa, rzymska, łodygowa), a nawet odmiany uprawne, niejedna­kowo reagują na stymulatory (tabela). Odmiany tzw. uni­wersalne, pomimo przystosowania do uprawy w różnych warunkach świetlnych i termicznych, silniej reagowały na suplementarne dokarmianie niż odmiany przystosowane do konkretnych warunków (letnie, jesienne), genetycznie bardziej odporne np. na wysoką temperaturę, zmienną wil­gotność podłoża czy niedobór światła.

 

Dr Agnieszka Stępowska
Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach
Żródło: Hasło Ogrodnicze 1/05/2015

Wpisz interesujące Cię słowo i wciśnij enter